Pozew o rozwód bez orzekania o winie składa jeden z małżonków do sądu okręgowego. Opłata wynosi 600 zł, a jeśli sąd orzeknie rozwód bez ustalania winy, z urzędu zwróci 300 zł. Warunki są dwa: trwały i zupełny rozkład pożycia oraz zgodne żądanie obojga małżonków.
Wzór z przykładowym uzasadnieniem, przygotowany przez Kancelarię EGW. Uzupełnij dane, dostosuj treść do swojej sytuacji i złóż w dwóch egzemplarzach.
Wzór to szkielet. O tym, czy sprawa zamknie się na jednej rozprawie, decydują szczegóły: właściwy sąd, kompletne załączniki i precyzyjne wnioski dotyczące dzieci.
| Sąd | Sąd okręgowy, właściwość wyłączna |
|---|---|
| Opłata | 600 zł, zwrot 300 zł |
| Liczba rozpraw | Zwykle jedna |
| Świadkowie | Z reguły zbędni |
| Alimenty na byłego małżonka | Tylko przy niedostatku, co do zasady do 5 lat |
| Zgoda drugiej strony | Może zostać cofnięta do zamknięcia rozprawy |
Nie masz pewności, czy współmałżonek utrzyma zgodę do końca procesu? To ryzyko oceniamy przed złożeniem pisma, a prowadzenie sprawy rozwodowej w Kancelarii EGW zaczyna się od analizy stanowiska drugiej strony.
Każdy z małżonków może żądać rozwodu, jeżeli nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Tę przesłankę sąd bada zawsze, także przy rozwodzie bez orzekania o winie.
Zgoda małżonków dotyczy wyłącznie winy. Nie rozkładu pożycia. Sąd musi samodzielnie ustalić, że małżeństwo faktycznie przestało istnieć, dlatego nawet w pełni zgodne strony zostaną przesłuchane.
Rozkład jest zupełny, gdy ustały wszystkie trzy więzi łączące małżonków. Jest trwały, gdy według doświadczenia życiowego powrót do wspólnego pożycia nie nastąpi. To ocena na przyszłość, oparta na faktach z przeszłości.
| Więź | Na czym polega rozkład | O co zwykle pyta sąd |
|---|---|---|
| Duchowa (emocjonalna) | Brak bliskości, zaufania i wzajemnego wsparcia. Małżonkowie żyją obok siebie, a nie razem. | Od kiedy nie rozmawiacie o sprawach osobistych, czy spędzacie razem czas, czy macie wspólne plany. |
| Fizyczna | Ustanie współżycia i fizycznej bliskości. | Od kiedy ustało współżycie. Sąd nie wymaga intymnych szczegółów. |
| Gospodarcza | Odrębne budżety, osobne zakupy i rachunki, zwykle osobne zamieszkiwanie. | Kto ponosi koszty mieszkania, czy prowadzicie wspólne gospodarstwo domowe. |
Mieszkanie pod jednym dachem nie przekreśla rozwodu. Sąd Najwyższy w wytycznych z 18 marca 1968 r. (III CZP 70/66) przyjął, że utrzymywanie się elementów więzi gospodarczej z przyczyn szczególnych, np. z braku innego lokalu, nie wyklucza zupełnego rozkładu pożycia. Decyduje zerwanie więzi duchowej i fizycznej.
W pozwie opisz więc, jak faktycznie wygląda Wasze codzienne funkcjonowanie: osobne pokoje, odrębne zakupy, oddzielne finanse. Konkrety przekonują sąd szybciej niż deklaracje.
Kodeks przewiduje tzw. przesłanki negatywne (art. 56 § 2 KRO). Rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli:
Trzecia przesłanka, czyli żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego (art. 56 § 3 KRO), nie ma zastosowania, gdy oboje zgodnie żądacie zaniechania orzekania o winie. Sądy rzadko oddalają powództwo z powodu przesłanek negatywnych. Przy małych dzieciach lub ciężkiej chorobie jednego z małżonków przyglądają się jednak sprawie znacznie dokładniej.
Mit
Rozwód za porozumieniem stron to osobny, szybki tryb, w którym sąd jedynie zatwierdza decyzję małżonków.
Fakt
Takiego trybu nie ma w przepisach. Potoczny „rozwód za porozumieniem stron” to rozwód bez orzekania o winie na zgodne żądanie małżonków (art. 57 § 2 KRO). Sąd nadal ustala rozkład pożycia i rozstrzyga o dzieciach.
Rozwód bez orzekania o winie jest z reguły szybszy, tańszy i mniej obciążający, ale ogranicza prawo do alimentów od byłego małżonka. Wywołuje takie skutki, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 § 2 KRO).
| Kryterium | Bez orzekania o winie | Z orzeczeniem o winie |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Art. 57 § 2 KRO, zgodne żądanie obojga małżonków | Art. 57 § 1 KRO, sąd ustala, kto ponosi winę |
| Rola pozwanego | Popiera żądanie zaniechania orzekania o winie | Broni się, zgłasza własne dowody, często żąda orzeczenia winy powoda |
| Liczba rozpraw | Zwykle jedna | Zwykle kilka, w sprawach spornych więcej |
| Czas trwania | Głównie oczekiwanie na pierwszy termin rozprawy | Znacznie dłużej, bo każdy świadek i dowód to kolejne terminy |
| Dowody | Przesłuchanie stron, dokumenty dotyczące dzieci | Świadkowie, korespondencja, dokumenty, opinie biegłych |
| Opłata sądowa | 600 zł, zwrot 300 zł | 600 zł, bez zwrotu |
| Koszty procesu | Z reguły każda strona ponosi własne | Małżonek uznany za winnego może zostać obciążony kosztami drugiej strony |
| Alimenty na byłego małżonka | Tylko przy niedostatku (art. 60 § 1 KRO), co do zasady do 5 lat | Od wyłącznie winnego także bez niedostatku, przy istotnym pogorszeniu sytuacji niewinnego (art. 60 § 2 KRO), bez limitu 5 lat |
| Prywatność | Bez ujawniania szczegółów życia małżeńskiego | Szczegóły pożycia stają się materiałem dowodowym |
Różnica, która najczęściej umyka przy podejmowaniu decyzji, dotyczy alimentów między byłymi małżonkami. Jeżeli zastanawiasz się, co daje rozwód z orzeczeniem o winie w Twojej sytuacji, zacznij właśnie od tego rachunku.
Częsty scenariusz z ostatnich miesięcy: pani Katarzyna przez dwanaście lat prowadziła dom i zajmowała się dziećmi, a mąż rozwijał firmę. Mąż odchodzi do nowej partnerki i proponuje „szybki, cywilizowany rozwód” bez orzekania o winie.
Dla pani Katarzyny oznacza to, że alimenty od byłego męża będą możliwe tylko po wykazaniu niedostatku i co do zasady najwyżej przez pięć lat. Gdyby sąd uznał męża za wyłącznie winnego, mogłaby żądać alimentów także bez niedostatku, jeśli rozwód istotnie pogorszy jej sytuację materialną (art. 60 § 2 KRO). Bez ustawowego limitu pięciu lat.
Szybkość ma swoją cenę. Czasem wysoką.
Nie oznacza to, że w takiej sytuacji zawsze trzeba walczyć o orzeczenie winy. Oznacza, że decyzję podejmuje się po policzeniu skutków, a nie pod presją drugiej strony.
Tak, w obie strony. Sprawa wszczęta z żądaniem orzeczenia winy może zakończyć się wyrokiem bez orzekania o winie, jeżeli małżonkowie zgodnie tego zażądają, nawet na późnym etapie procesu. Mechanizm działa również odwrotnie.
Ważne
Zgoda na zaniechanie orzekania o winie nie jest nieodwołalna. Dopóki sąd nie zamknie rozprawy, każdy z małżonków może zmienić stanowisko. Jeśli rezygnujesz z winy w zamian za ustne obietnice drugiej strony, np. co do mieszkania lub alimentów, przenieś je do pisemnego porozumienia i wniosków w pozwie.
Sprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC). Pozew musi spełniać ogólne wymogi pisma procesowego (art. 126 KPC) oraz pozwu (art. 187 KPC).
Właściwość w sprawach rozwodowych jest wyłączna. Nie wybierasz sądu i nie zmienisz go umową z drugą stroną. Kodeks ustala ją kaskadowo:
Przykład z naszego regionu: mieszkaliście razem w Gdyni, Ty przeprowadziłeś się do Koszalina, a żona została w Gdyni. Właściwy będzie Sąd Okręgowy w Gdańsku, bo Gdynia leży w jego okręgu. Pozew złożony w Koszalinie sąd przekaże do Gdańska, a sprawa niepotrzebnie się wydłuży.
Fakty, nie emocje. Przy zgodnym żądaniu sąd nie szuka winnego, więc wielostronicowe opisy konfliktów nic nie wnoszą, a mogą sprowokować drugą stronę do zmiany stanowiska. Wystarczą daty, okoliczności i jasna deklaracja co do winy.
Przykładowy fragment uzasadnienia
Strony zawarły związek małżeński w dniu 14 czerwca 2014 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w Gdańsku. Z małżeństwa pochodzi dwoje małoletnich dzieci: Zofia, urodzona w 2016 r., i Jan, urodzony w 2019 r.
Od listopada 2024 r. strony pozostają w faktycznej separacji. Pozwany wyprowadził się ze wspólnego mieszkania. Strony nie utrzymują więzi emocjonalnej ani fizycznej i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Przyczyną rozkładu pożycia jest narastająca niezgodność charakterów i odmienne oczekiwania co do wspólnego życia.
Rozkład pożycia ma charakter trwały. Strony nie podejmowały prób pojednania i nie zamierzają ich podejmować. Pozwany deklarował zgodę na rozwiązanie małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie.
Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł niezależnie od wariantu rozwodu (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli sąd orzeknie rozwód bez orzekania o winie, z urzędu zwraca połowę, czyli 300 zł (art. 79 ust. 1 tej ustawy).
Opłatę wnosi powód przy składaniu pozwu. Zwrot trafia do strony, która ją uiściła, dlatego numer rachunku do zwrotu podaj już w pozwie. Realny koszt sądowy rozwodu bez orzekania o winie to więc 300 zł.
Płacisz przelewem na rachunek dochodów właściwego sądu okręgowego, który znajdziesz na jego stronie internetowej, albo w kasie sądu. W tytule przelewu wpisz imię i nazwisko powoda oraz „opłata od pozwu o rozwód”.
Pozostałe 300 zł małżonkowie mogą rozliczyć między sobą. Przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd z reguły znosi wzajemnie koszty procesu (art. 100 KPC), czyli każda strona ponosi własne.
| Pozycja | Kwota | Kiedy i dlaczego |
|---|---|---|
| Opłata od pozwu o rozwód | 600 zł | Zawsze, przy składaniu pozwu. Zwrot 300 zł przy wyroku bez orzekania o winie. |
| Żądania dotyczące dzieci | Bez dodatkowej opłaty | Sąd obowiązkowo rozstrzyga w wyroku o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach. |
| Wniosek o podział majątku w wyroku rozwodowym | 1000 zł lub 300 zł | 300 zł przy zgodnym projekcie podziału (art. 38 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). |
| Wniosek o uzasadnienie wyroku | 100 zł | Tylko jeśli rozważasz apelację. |
| Odpis aktu małżeństwa | 22 zł lub 33 zł | Odpis skrócony lub zupełny, opłata skarbowa w urzędzie stanu cywilnego. |
| Pełnomocnictwo procesowe | 17 zł | Opłata skarbowa, gdy działasz przez adwokata lub radcę prawnego. |
Jeżeli nie jesteś w stanie ponieść opłaty bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 102 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do wniosku dołączasz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu.
Ważne
Nieopłacony pozew nie otrzyma biegu. Sąd wezwie do uiszczenia opłaty w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu pozwu (art. 130 § 1 KPC). Zwrócony pozew nie wywołuje skutków, a całą procedurę trzeba zaczynać od nowa.
Rezygnacja z orzekania o winie nie zwalnia sądu z rozstrzygnięcia o wspólnych małoletnich dzieciach. W wyroku rozwodowym sąd zawsze orzeka o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania dzieci (art. 58 § 1 KRO).
Najkrótsza droga prowadzi przez pisemne porozumienie rodzicielskie, potocznie nazywane planem wychowawczym. Sąd uwzględnia je, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Gdy porozumienia brak, sąd ustala zasady samodzielnie i może zlecić wywiad środowiskowy kuratora albo opinię opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów.
Ogólniki w rodzaju „kontakty w uzgodnionym zakresie” rodzą konflikty i trudno je wyegzekwować. Im precyzyjniejszy harmonogram, tym mniej powodów do kolejnej sprawy w sądzie rodzinnym.
Przy zgodnym porozumieniu sąd z reguły pozostawia pełnię władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. W braku porozumienia może powierzyć jej wykonywanie jednemu z nich, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka (art. 58 § 1a KRO). Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia (art. 58 § 1b KRO).
Dziecko ma też własny głos. Sąd wysłucha je, jeżeli pozwalają na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości (art. 2161 KPC). Wysłuchanie odbywa się poza salą rozpraw, w warunkach dostosowanych do wieku dziecka.
Sąd określa, w jakiej wysokości każde z rodziców ma ponosić koszty utrzymania i wychowania dziecka. Wysokość zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica (art. 135 § 1 KRO). Osobiste starania rodzica, z którym dziecko mieszka na co dzień, również są formą wykonywania obowiązku alimentacyjnego (art. 135 § 2 KRO).
Kwotę w pozwie oprzyj na rzetelnej kalkulacji. Prawidłowe obliczenie alimentów na dziecko zaczyna się od zestawienia miesięcznych wydatków, a nie od widełek z forów internetowych.
Drugi rodzic przestał łożyć na dziecko? W pozwie złóż wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania procesu. Sąd może je przyznać jeszcze przed pierwszą rozprawą.
Częsty scenariusz z praktyki
Problem: Pani Monika i pan Paweł od roku mieszkają osobno, on w Gdyni, ona z dwojgiem dzieci w wieku 7 i 11 lat w Gdańsku. Co do winy porozumieli się od razu. Spór dotyczył wakacji z dziećmi i kwoty alimentów.
Działanie: Przed złożeniem pozwu rodzice spisali porozumienie rodzicielskie z kalendarzem kontaktów na cały rok oraz zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dzieci. Pozwany potwierdził zgodę na zaniechanie orzekania o winie w odpowiedzi na pozew.
Efekt: Sąd uwzględnił porozumienie jako zgodne z dobrem dzieci i zakończył sprawę na jednej rozprawie.
Rozwód bez orzekania o winie przebiega w dziesięciu etapach: od uzgodnień między małżonkami, przez złożenie pozwu, po uprawomocnienie wyroku. Najwięcej czasu zajmuje oczekiwanie na pierwszą rozprawę.
| Krok | Etap | Co robisz | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| 1 | Uzgodnienia | Ustalacie stanowisko co do winy, dzieci, mieszkania i majątku, najlepiej na piśmie. | Ustne obietnice nie wiążą ani sądu, ani drugiej strony. |
| 2 | Dokumenty | Kompletujesz odpisy aktów stanu cywilnego oraz dokumenty dochodów i kosztów utrzymania dzieci. | Sprawdź, jakiego odpisu aktu małżeństwa wymaga Twój sąd. |
| 3 | Pozew | Sporządzasz pozew z żądaniem rozwodu bez orzekania o winie, w dwóch egzemplarzach z kompletem załączników. | Żądanie musi być jednoznaczne: „bez orzekania o winie”. |
| 4 | Opłata | Wpłacasz 600 zł na rachunek właściwego sądu okręgowego. | Brak opłaty oznacza wezwanie do jej uiszczenia i ryzyko zwrotu pozwu. |
| 5 | Złożenie pozwu | Składasz pozew w biurze podawczym sądu albo wysyłasz go listem poleconym. | Data nadania w placówce operatora wyznaczonego jest datą wniesienia pozwu (art. 165 § 2 KPC). |
| 6 | Odpowiedź na pozew | Sąd doręcza odpis pozwu drugiemu małżonkowi, który składa odpowiedź w wyznaczonym terminie. | W odpowiedzi pozwany potwierdza zgodę na zaniechanie orzekania o winie. |
| 7 | Czynności przygotowawcze | Sąd może zlecić wywiad środowiskowy kuratora lub skierować strony do mediacji. | Dotyczy głównie spraw z udziałem małoletnich dzieci. |
| 8 | Rozprawa | Sąd przesłuchuje strony i weryfikuje zgodne żądanie. Rozprawa toczy się co do zasady przy drzwiach zamkniętych (art. 427 KPC). | Stawiennictwo obojga małżonków jest w praktyce kluczowe. |
| 9 | Wyrok | Sąd ogłasza wyrok, rozstrzyga o dzieciach i orzeka o zwrocie 300 zł opłaty. | Wniosek o uzasadnienie składasz w terminie tygodnia od ogłoszenia wyroku (art. 328 § 1 KPC). |
| 10 | Prawomocność | Po upływie terminów do zaskarżenia wyrok staje się prawomocny, a w akcie małżeństwa pojawia się wzmianka o rozwodzie. | Masz 3 miesiące na powrót do nazwiska sprzed ślubu (art. 59 KRO). |
Przygotujemy pozew i porozumienie rodzicielskie, zanim sprawa trafi do sądu
Kancelaria EGW z biurami w Gdańsku i Koszalinie prowadzi sprawy rozwodowe od pierwszej analizy do prawomocnego wyroku. Sprawdzimy stanowisko drugiej strony, przygotujemy kompletny pozew z wnioskami dotyczącymi dzieci i ocenimy, czy rezygnacja z orzekania o winie jest dla Ciebie korzystna.
Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Jeżeli sąd orzeknie rozwód bez orzekania o winie, z urzędu zwraca 300 zł, więc realny koszt sądowy to 300 zł. Do tego dochodzą odpisy aktów stanu cywilnego, a przy działaniu przez pełnomocnika jego wynagrodzenie i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Tak, w języku potocznym. Przepisy nie znają pojęcia „rozwód za porozumieniem stron”. Chodzi o rozwód, w którym sąd na zgodne żądanie małżonków zaniechał orzekania o winie (art. 57 § 2 KRO). Skutki są takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Nie. Pozew składa jeden małżonek (powód), a drugi jest pozwanym. Zgodę na rozwód bez orzekania o winie pozwany wyraża w odpowiedzi na pozew i potwierdza na rozprawie. Wspólny wniosek prawo przewiduje tylko dla separacji na zgodne żądanie małżonków.
Pozew o rozwód. Sprawa rozwodowa toczy się w procesie, który wszczyna pozew. Wzory opisywane w internecie jako „wniosek o rozwód” to zwykle pozwy, ale pismo składane w sądzie powinno nosić prawidłową nazwę.
Przy zgodnym żądaniu sprawa kończy się zwykle na jednej rozprawie. Łączny czas zależy głównie od obciążenia sądu okręgowego i oczekiwania na termin. Sprawę wydłużają braki formalne pozwu, wywiad kuratora oraz spór o dzieci.
Tak, ale tylko jeżeli znajdujesz się w niedostatku (art. 60 § 1 KRO). Obowiązek wygasa co do zasady po 5 latach od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd ze względu na wyjątkowe okoliczności przedłuży ten termin (art. 60 § 3 KRO). Wygasa również, gdy uprawniony zawrze nowe małżeństwo.
Tak. Do zamknięcia rozprawy każdy z małżonków może zmienić stanowisko. Wtedy sąd prowadzi postępowanie dowodowe i orzeka o winie, co zwykle wydłuża sprawę i podnosi jej koszty.
Z reguły nie. Sąd często poprzestaje na przesłuchaniu stron. Świadkowie bywają potrzebni, gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci i nie porozumieli się co do opieki, kontaktów lub alimentów.
W ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego złóż oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (art. 59 KRO). Po upływie tego terminu powrót do dawnego nazwiska wymaga administracyjnej zmiany nazwiska.
Przy braku małoletnich dzieci i sporów majątkowych wzór często wystarcza jako podstawa pisma. Gdy w grę wchodzą dzieci, wspólne mieszkanie, kredyt lub alimenty na małżonka, każde żądanie wymaga precyzyjnego sformułowania i dowodów. Wtedy pomoc pełnomocnika ogranicza ryzyko zwrotu pozwu i niekorzystnych rozstrzygnięć.
Rozwód bez orzekania o winie bywa najrozsądniejszym sposobem zakończenia małżeństwa. Pod jednym warunkiem: decyzja zapada świadomie, a nie pod presją czasu czy drugiej strony.
Rekomendacje Kancelarii EGW
W Kancelarii EGW sprawy rozwodowe prowadzą adwokat Grzegorz Walerjańczyk i radca prawny Ewelina Walerjańczyk. Analizujemy sytuację majątkową i rodzinną, przygotowujemy pozew wraz z porozumieniem rodzicielskim i reprezentujemy klientów przed sądem okręgowym.
Ostateczne ostrzeżenie
Wzór pozwu jest punktem wyjścia, a nie strategią. Jeśli w sprawie są małoletnie dzieci, wspólny kredyt, firma albo duża różnica w zarobkach, błąd w pozwie może kosztować więcej niż profesjonalne prowadzenie sprawy. Skonsultuj pozew przed jego złożeniem: +48 698 025 026 lub gw@kancelariaegw.pl.